Psychoterapia Gestalt

Słowa Sartre’a francuskiego egzystencjalisty są jedną z myśli przewodnich terapii gestalt, jej filozoficzną podwaliną. Akcentuje ona obraz człowieka, który bierze życie w swoje ręce i aktywnie je zmienia. Słowo „Gestalt” oznacza z niemieckiego „zorganizowaną całość” i odnosi się m.in. do idei całościowego widzenia człowieka i jego doświadczeń. Człowiek nie jest traktowany jako „przypadek choroby” dlatego też m.in. zwracamy się do osoby poszukującej terapii „klient" a nie „pacjent”.

Źródła terapii gestalt

Podejście Gestalt to jeden z wiodących nurtów psychoterapii humanistycznych akcentujących podmiotowość człowieka, jego zasoby oraz znaczenie relacji międzyludzkiej. Powstał na początku XX wieku w Niemczech. Twórcy Gestaltu to Fritz Perls i jego żona Laura Perls oraz Paul Goodman. Perls stworzył system terapii przekształcając w praktykę założenia koncepcji psychologii postaci i teorii pola Lewina. Czerpiąc z filozofii egzystencjalnej, fenomenologii, holizmu, filozofii wschodu i psychodramy stworzył unikalny system terapii który wciąż się rozwija i znajduje nowe zastosowania.

Perls był z wykształcenia psychoanalitykiem w związku z czym psychoterapia gestalt zawiera również idee psychoanalizy takie jak przekonanie, że doświadczenia z przeszłości wpływają na postępowanie dorosłego człowieka lub to, że zachowania mają ukryte znaczenia. Jednak w dużym stopniu gestalt powstał w opozycji do niej.

Cechy wyróżniające terapii gestalt

Najbardziej charakterystyczne dla modalności gestalt jest koncentracja na „tu i teraz” w relacji terapeutycznej.

• Po pierwsze, oznacza to zaproszenie do aktywnej partnerskiej współpracy z osobą poszukującą terapii w miejsce skośnej relacji lekarz-pacjent
• Drugą specyficzną cechą gestaltu jest fenomenologiczny sposób opisu. Oznacza to w skrócie próbę uchwycenia rzeczy takimi jakie są niż jakie się wydają, unikamy etykiet, założeń na temat klienta aby wyobrażenia i powierzchowne wnioski nie przysłoniły prawdy

Metody pracy w psychoterapii gestalt

Celem psychoterapii Gestalt jest zwiększanie świadomości klienta co do sposobu, w jaki funkcjonuje w świecie. Dzięki świadomości pojawia się większa możliwość wyboru często w miejsce utartych schematów, odruchowych przyzwyczajeń, które klientowi nie służą. Podstawową metodą pracy jest dialog fenomenologiczny - metoda zaczerpnięta z filozofii. Polega na wstępnym zawieszeniu założeń, opisie rzeczywistości oraz szczegółowej uważności na wszystko, co dzieje się z klientem.  Metoda ta pozwala uchwycić głębsze znaczenia. Nacisk kładziony jest na autentyczność kontaktu, świadomość i pełne zaangażowanie w sytuację spotkania.

Drugą sztandarową metodą modalności gestalt jest procedura zwana eksperymentem lub doświadczeniem. Polega on na zaaranżowaniu sytuacji w gabinecie, w której klient odgrywając rodzaj scenki może doświadczyć swojego problemu inaczej w celu poszerzenia świadomości oraz poszukiwania ruchu zmiany. Najbardziej znanym eksperymentem gestaltowskim jest „Praca na dwóch krzesłach”. Celem tej techniki jest wyodrębnienie i przepracowanie konfliktu intrapsychicznego. Praca na dwóch krzesłach została zaadoptowana przez inne szkoły terapeutyczne jak Terapia Skoncentrowana na Emocjach, Terapia Schematu i CBT trzeciej fali jako skuteczna i twórcza metoda  wspierająca zmianę.

Psychoterapia gestalt posiada również unikalną metodę pracy ze snem, która także stanowi rodzaj eksperymentu. Celem powyższych technik jest poszerzenie świadomości klienta aby odzyskał wpływ i wybór jaki daje zrozumienie siebie w miejsce często automatycznych zachowań. Zamiast doświadczać życia jako „losu” można dostrzec w jaki sposób swój „los” dotychczas nieświadomie kształtowaliśmy oraz zastosować tę wiedzę do budowania przyszłości w zgodzie z potrzebami. Terapia gestalt bywa nazywana „rozpuszczalnikiem” sztywnych wzorców funkcjonowania i w to miejsce tworzeniem nowych bardziej elastycznych.

Czy psychoterapia terapia gestalt jest dla wszystkich?

Skuteczność terapii gestalt

Psychoterapia gestalt jest przede wszystkim skuteczna w przypadku osób, które cierpią na różnego rodzaju zaburzenia lękowe, nerwice oraz przypadku osób zmagających się z depresją, także w zaburzeniach psychosomatycznych ponieważ kładzie nacisk na integrację sygnałów cielesnych. Jest skuteczna w przypadku osób, które mają trudności w nawiązaniu i utrzymaniu relacji (pochodzenia nerwicowego) - u osób nieśmiałych, z niskim poczuciem wartości, „nadmiernie” przystosowanych. Mniejsze zastosowanie znajduje gestalt w pracy z osobami z psychozą, uzależnieniami, zaburzeniami osobowości. W takich przypadkach metoda gestalt jest modyfikowana pod specyficzne potrzeby takich osób. W przypadku osób z psychozą konieczna jest farmakoterapia jako podstawa leczenia. ​